काठमाडौं — करिब ५० वर्षअघि रहस्यमय ढंगले हराएको Taleju Bhawani को बहुमूल्य गहना अमेरिकाको Art Institute of Chicago मा फेला परेको खुलासा भएपछि यस घटनाले नयाँ बहस र जिज्ञासा जन्माएको छ।
ऐतिहासिक रूपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिने यो गहना वर्षमा एक पटक मात्र सर्वसाधारणका लागि खुल्ने Taleju Bhawani Temple बाट करिब पाँच दशकअघि हराएको थियो। मन्दिरको कडा सुरक्षा व्यवस्था हुँदाहुँदै यस्तो बहुमूल्य सम्पदा कसरी गायब भयो भन्ने प्रश्न अझै अनुत्तरित छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, त्यो समय राजनीतिक अस्थिरता, कमजोर अभिलेखीकरण र सांस्कृतिक सम्पदाको चोरी तथा तस्करीको प्रवृत्तिका कारण यस्तो घटना सम्भव भएको हुन सक्छ। तर गहना कसले, कसरी र कुन माध्यमबाट नेपालबाट बाहिर पुर्यायो भन्ने स्पष्ट प्रमाण हालसम्म भेटिएको छैन।
अमेरिकाको Art Institute of Chicago मा रहेको उक्त गहना हाल अनुसन्धानको केन्द्र बनेको छ। नेपाल सरकार, पुरातत्वविद् र अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूबीच यसको उत्पत्ति र स्वामित्वबारे थप अध्ययन भइरहेको छ।
संस्कृति विज्ञहरू भन्छन्, “यो केवल एउटा गहना मात्र होइन, हाम्रो इतिहास र आस्थासँग जोडिएको अमूल्य धरोहर हो। यसको फिर्ता प्रक्रिया अगाडि बढाउन कूटनीतिक पहल आवश्यक छ।”
हालसम्म कसैले पनि आधिकारिक रूपमा यो गहना अमेरिका पुर्याएको जिम्मेवारी लिएको छैन। यसले घटनालाई अझै रहस्यमय बनाएको छ।
यस घटनाले नेपालबाट विगतमा हराएका अन्य सांस्कृतिक सम्पदाहरूको खोजी र संरक्षणमा पनि थप चासो बढाएको छ।
सम्बन्धित खवर
